ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ

Ο φασισμός εκπορεύεται ιδεολογικά κυρίως από τις τακτικές στις οποίες έχει ήδη καταλήξει η σοσιαλδημοκρατία.

Είναι εφικτή η απόπειρα να ανακαλύψει κανείς πρώιμα ίχνη και τάσεις στις προπολεμικές μη μαρξιστικές μορφές σοσιαλισμού, τα οποία ήδη υπαινίσσονταν απόψεις που αργότερα αποτέλεσαν συστατικά του φασισμού: Λόγου χάρη, ο «εθνικού» τύπου σοσιαλισμός του Λασάλ (οι βουλευτές του λασαλικού κόμματος, σημειωτέον, ψήφισαν τις πολεμικές πιστώσεις του 1870, εν αντιθέσει με την αποχή των μαρξιστών), οι πρωσικές τάσεις και η ερωτοτροπία με τον Βίσμαρκ, τα πιστωτικά σοφίσματα του Προυντόν και η αντίθεσή του στην ταξική πάλη, η λατρεία της βίας από τον Σορέλ, «οι κοινωνικοί μύθοι» για τη μαζική παραπλάνηση και η αόριστη αποκήρυξη της δημοκρατίας, η συνδικαλιστική λατρεία των «επαγγελματικών» διαχωριστικών γραμμών, η φαβιανή εξύμνηση του υπερταξικού κράτους. Ο ήδη προϋπάρχων κοινωνικός σοβινισμός του Χάιντμαν και η μεγάλη ναυτική αναταραχή. Οι φασίστες συγγραφείς αναζητούν τους πνευματικούς προγόνους τους σε τρεις βασικές πηγές: Στον Ματσίνι1 (ο παλιός φιλελεύθερος δημοκράτης θα έβγαινε από τον τάφο του), στον Προυντόν και τον Σορέλ2. Ωστόσο, αυτό αποτελεί απλή μυθοπλασία. Ο φασισμός είναι, ουσιαστικά, προϊόν της μεταπολεμικής γενικής κρίσης του καπιταλισμού και δεν έχει κανέναν πνευματικό πρόγονο. Ο φασισμός είναι, στην πράξη, η αποβολή που απορρέει από την αποτυχημένη κυοφορία της προλεταριακής κοινωνικής επανάστασης.

Η σοσιαλδημοκρατία, μετά από τον πόλεμο, ήρθε αντιμέτωπη με δυο στόχους: Πρώτον, να νικήσει την επανάσταση της εργατικής τάξης, δεύτερον, να βοηθήσει στην ανοικοδόμηση της κατακερματισμένης καπιταλιστικής δομής. Ο πρώτος έφερε τη σοσιαλδημοκρατική ηγεσία σε στενή συμμαχία με τους αντιδραστικούς στρατοκρατικούς κύκλους της Λευκής Φρουράς και την εκπαίδευσε να αναλαμβάνει την κυβερνητική ευθύνη στις δολοφονίες των μαχητικών εργατών. Ο δεύτερος στόχος της καπιταλιστικής ανοικοδόμησης, όταν έκλεισε η περίοδος των εμφυλίων που ξέσπασαν αμέσως μετά από τον πόλεμο, απαίτησε την πιο στενή συνεργασία της σοσιαλδημοκρατίας και των συνδικάτων με το μονοπωλιακό καπιταλισμό.

Ο μαρξισμός άρχισε, λίγο ως πολύ, να εξοστρακίζεται ανοιχτά, κυρίως από την ηγεσία των συνδικάτων, αν και επισήμως παρέμενε στο πρόγραμμά τους. Ο Τάρνοφ, κορυφαίος Γερμανός συνδικαλιστής θεωρητικός, υποστήριξε ρητά στο Συνέδριο της Γερμανικής Ομοσπονδίας Εργατικών Συνδικάτων στο Μπρέσλαου ότι:

«Ο μαρξισμός, ως η κορυφαία ιδεολογία του κινήματος της εργατικής τάξης, έχει ξεπεραστεί. Ομως, το πραγματικά ισχυρό μαζικό κίνημα δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς αντίστοιχη ιδεολογία και συνεπώς εμείς, οι ηγέτες των συνδικάτων, πρέπει να δημιουργήσουμε μια καινούργια».

Η ουσία της «καινούργιας ιδεολογίας» ήταν, στην πραγματικότητα, η πάλαι ποτέ προμαρξιστική (αρχικά φιλελεύθερη, αργότερα φαβιανή και τελικά φασιστική) θεωρία της ταύτισης των συμφερόντων της εργατικής τάξης με εκείνα του καπιταλισμού. Οπως δήλωσε ακόμα ένας κορυφαίος θεωρητικός των γερμανικών συνδικάτων:

«Δεν πρέπει να διαφεύγει σε κανέναν ότι η εργατική τάξη είναι μέρος του καπιταλιστικού συστήματος, η καταστροφή του οποίου σημαίνει και τη δική της καταστροφή, συνεπώς, το μεγάλο ιστορικό καθήκον της εργατικής τάξης είναι να επιτύχει, με τον καθορισμό της θέσης της στο εν λόγω σύστημα, την καλυτέρευση της συνολικής κοινωνικής δομής, η οποία, επίσης, αντιστοιχεί στην καλυτέρευση της δικής της κοινωνικής κατάστασης».

Τον ίδιο τρόπο σκέψης εξέφρασε το Γενικό Συμβούλιο της Ομοσπονδίας Βρετανικών Συνδικάτων στην αναφορά του, στο Συνέδριο του Σουόνσι, το 1928, στο σημείο όπου ανέλυε τις τρεις προοπτικές των συνδικάτων, υποστηρίζοντας την τρίτη (τη γραμμή του Μοδισμού υπέρ της συνεργασίας με τον καπιταλισμό) ως την καλύτερη:

«Η τρίτη προοπτική σημαίνει για το συνδικαλιστικό κίνημα την τολμηρή παραδοχή ότι δεν το απασχολεί μόνο η ευημερία της βιομηχανίας, αλλά ότι θα αρθρώσει λόγο για την πορεία που αυτή ακολουθεί, ώστε να ασκήσει επιρροή στις νέες εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα. Η καταληκτική πολιτική του κινήματος μπορεί να φανεί πολύ πιο χρήσιμη σε μια αποδοτική βιομηχανία από ό,τι σε μια παρατημένη και τα συνδικάτα μπορούν να χρησιμοποιήσουν την ισχύ τους για να προωθήσουν και να καθοδηγήσουν την επιστημονική αναδιοργάνωση της βιομηχανίας καθώς και να αποκτήσουν υλικά πλεονεκτήματα από την εν λόγω διαδικασία».

Η σοσιαλδημοκρατία και τα συνδικάτα που έχει υπό τον έλεγχό της μετατρέπονται, σύμφωνα με τη θεωρία της, σε συστατικά στοιχεία της σύγχρονης καπιταλιστικής οργάνωσης και του καπιταλιστικού κράτους (στην πραγματικότητα, οι Ουέμπ4 είχαν επεξεργαστεί πλήρως το εν λόγω ζήτημα στη θεωρία που ανέπτυξαν, πολύ πριν τον πόλεμο, η οποία διατρέχει τόσο το βιβλίο τους «Η Ιστορία του εργατικού συνδικαλισμού» όσο και το σύνολο του έργου τους). «Η σοσιαλδημοκρατία, σήμερα», επιβεβαίωσε ο Χίλφερντιγκ στο Συνέδριο του Γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος στο Κίελο, το 1927, «αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του κράτους». «Χωρίς τα συνδικάτα», έγραψε ο Σιτρίν, «δε θα μπορούσε να λειτουργήσει αποδοτικά η βιομηχανία, στις σύγχρονες συνθήκες» (Ου. Μ. Σιτρίν, «Εργατικός Συνδικαλισμός: Το προπύργιο εναντίον του χάους», για την εφημερίδα «Reynolds' News», 4 Σεπτέμβρη 1932).

Κάθε εξέλιξη στην οργάνωση και την ενίσχυση του μονοπωλιακού καπιταλισμού και της δικτατορίας του χαιρετίζεται, συνεπώς, ως έλευση του «σοσιαλισμού». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η στήριξη του Εργατικού Κόμματος στη «δημόσια επιχείρηση» (καπιταλιστικό τραστ υπό κρατική προστασία, με εγγυημένα μερίσματα στους μετόχους) ως μορφή σύγχρονου σοσιαλισμού, δείγμα της οποίας αποτελεί το Διάταγμα για τη Μεταφορά Επιβατών στο Λονδίνο, το οποίο εισήγαγε η κυβέρνηση των Εργατικών και υλοποίησε η κυβέρνηση των Συντηρητικών, ενώ επιδοκιμάστηκε από το Εργατικό Κόμμα ως θρίαμβος του «σοσιαλισμού». Για το εν λόγω ζήτημα, οι συντηρητικοί «Times» δηλώνουν:

«Οι κυριότερες αντιρρήσεις που εγείρονται μπορούν να χωριστούν σε τρεις ομάδες με κύριους τίτλους: Το νομοσχέδιο είναι "σοσιαλιστικό", δημιουργεί επικίνδυνο μονοπώλιο, θα αυξήσει το κόστος μεταφοράς. Καμιά από τις προαναφερόμενες κρίσεις δεν αντέχει στην παρατεταμένη εξέταση. Είναι αλήθεια ότι το νομοσχέδιο, στην αυθεντική μορφή του, αποτελεί προϊόν σοσιαλιστικής κυβέρνησης και ότι ο τότε υπουργός Μεταφορών, ο κ. Μόρισον, παραλίγο να επιτύχει την τελεσίδικη καταδίκη του, καθώς το αποκαλούσε θρίαμβο του σοσιαλισμού. Πώς, στ' αλήθεια, προκύπτει στη συζήτηση ο σοσιαλισμός; Πού διαφέρει επί της αρχής το νέο εγχείρημα στις μεταφορές από τα ισχύοντα στην Κεντρική Επιχείρηση Ηλεκτρισμού ή την Αυτοκρατορική Εταιρία Επικοινωνιών, οι οποίες αποτελούν αμφότερες δημιουργήματα Συντηρητικής κυβέρνησης; Ομοια με εκείνες, αποτελεί θεσμοθετημένο μονοπώλιο και συνεπώς υπόκειται, ως ένα βαθμό, σε δημόσιο έλεγχο, ωστόσο, ανήκει σε ιδιώτη, όχι στο δημόσιο.» («Times», κύριο άρθρο «Νομοσχέδιο για τη Μετακίνηση στο Λονδίνο», 1 Δεκέμβρη 1932).

Είναι φανερό ότι η «δημόσια επιχείρηση» του Εργατικού Κόμματος και της σοσιαλδημοκρατίας έχει επί της αρχής μεγάλες ομοιότητες με τη φασιστική «επιχείρηση» ως σύστημα βιομηχανικής οργάνωσης.

Σε αυτή τη βάση, η σοσιαλδημοκρατία υπερασπίζει τις σύγχρονες εξελίξεις στο μονοπωλιακό καπιταλισμό, σα να επρόκειτο ήδη για την έλευση του «σοσιαλισμού». Οπως δήλωσε ο Ντίτμαν, ηγέτης του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, στο συνέδριο του κόμματος στο Μάγκντεμπουργκ:

«Δε ζούμε πλέον στον καπιταλισμό, ζούμε στην περίοδο μετάβασης στο σοσιαλισμό, από οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής άποψης... Στη Γερμανία, έχουμε δεκαπλάσιες σοσιαλιστικές κατακτήσεις να υπερασπίσουμε σε σύγκριση με τη Ρωσία».

Η παγκόσμια οικονομική κρίση κατάφερε βαρύ χτύπημα στη συγκεκριμένη ιδεολογία. Ωστόσο, η σοσιαλδημοκρατία προσαρμόστηκε στην κρίση, διευρύνοντας τις θεωρίες της. Ηταν αναγκαίο τώρα, δήλωνε, να «σωθεί» ο καπιταλισμός από την απειλή του χάους και της προλεταριακής επανάστασης. Το Συνέδριο του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος στη Λειψία, το 1931, έδωσε το σύνθημα: «Πρέπει να γίνουμε οι γιατροί του πάσχοντος καπιταλισμού». Ο Βαντερβέλντε, πρόεδρος της Δεύτερης Διεθνούς, διακήρυξε στη Βουλή των Αντιπροσώπων του Βελγίου, το 1932:

«Το καπιταλιστικό σύστημα εμφανίζει ρωγμές σε όλες τις πλευρές του. Μπορεί να σωθεί μόνο με σοβαρά και επείγοντα μέτρα. Βρισκόμαστε στην ενδέκατη ώρα. Φροντίστε το προλεταριάτο να μην γκρεμίσει, ως άλλος Σαμψών, τις κολόνες του ναού» (Ε. Βαντερβέλντε, «Le Peuple», 7 Μάη 1932).

Μάλιστα, ο Γάλλος σοσιαλιστής, Μοντέλ, είχε ήδη διακηρύξει, πριν την κρίση («Republique Sociale», 15 Νοέμβρη 1928): «Το Σοσιαλιστικό Κόμμα θα παρουσιαστεί ως το μοναδικό ικανό να σώσει την αστική κοινωνία».

Με το σύνολο αυτής της τακτικής και προπαγάνδας καθίσταται εμφανές ότι το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα προετοίμαζε και προλείανε, στην πράξη, το δρόμο για την έλευση του φασισμού και των αντιλήψεών του. Και πράγματι, ακόμα και μετά από τη νίκη του φασισμού, ο Λάιπαρτ, ηγέτης του γερμανικού συνδικαλισμού, χρησιμοποίησε ευθέως την ίδια επιχειρηματολογία προκειμένου να αποδείξει ότι ο συνδικαλισμός θα μπορούσε να γίνει αποδεκτός από το φασισμό ως όργανο υποταγμένο στη φασιστική δικτατορία:

«Τα συνδικάτα έχουν εξελιχτεί σε οργανωμένη αυτοβοήθεια της εργατικής τάξης και κατά την πορεία της ιστορίας τους, λόγω φυσικών αιτιών, συγχωνεύονται όλο και περισσότερο με το κράτος.

Το κοινωνικό καθήκον των συνδικάτων πρέπει να εκπληρώνεται υπό οποιαδήποτε μορφή κρατικού συστήματος...

Τα συνδικάτα είναι σε πλήρη ετοιμότητα, ακόμα και πέραν του πεδίου των μισθών και των συνθηκών εργασίας, να προχωρήσουν σε μόνιμη συνεργασία με τις εργοδοτικές οργανώσεις.

Η κρατική επίβλεψη σε μια τέτοια συνεργασία θα μπορούσε να συμβάλλει σε ορισμένες περιπτώσεις στην άνοδο της αξίας της και στην ευκολότερη εφαρμογή της.

Τα συνδικάτα δεν απαιτούν να ασκούν ευθέως επιρροή στην κρατική πολιτική. Το μοναδικό καθήκον τους, από αυτή την άποψη, μπορεί να είναι να θέτουν τα δίκαια αιτήματα των εργατών υπόψη της κυβέρνησης, αναφορικά με τα μέτρα της κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής και τη νομοθεσία, καθώς και να υπηρετούν την ίδια και το Κοινοβούλιο, συμβάλλοντας με τη γνώση και την εμπειρία τους».

Αυτή ήταν η επίσημη διακήρυξη του γερμανικού συνδικαλισμού, το Μάρτη του 1933, προσφερόμενος να συμμαχήσει με τη φασιστική δικτατορία. Εγινε δεκτή με εκφράσεις πόνου και αγανάκτησης από το σοσιαλδημοκρατικό Τύπο εκτός Γερμανίας, ως «επαίσχυντη συνθηκολόγηση». Ωστόσο, η τακτική που διατυπώνεται στο ζήτημα συνδικαλισμός και κράτος είναι απολύτως ταυτόσημη με την επιχειρηματολογία του Σιτρίν στη Βρετανία, του Γκριν στις Ηνωμένες Πολιτείες και του Ζουό στη Γαλλία.

Μπορεί να συγκριθεί με την πρόταση του Μουσολίνι, το 1921, για ενδεχόμενη συμμαχία της ρεφορμιστικής σοσιαλδημοκρατίας με το φασισμό:

«Στο πεδίο της κοινωνικής νομοθεσίας και της καλυτέρευσης των συνθηκών ζωής για την εργατική τάξη, οι σοσιαλιστές μπορούν να βρουν απρόσμενους συμμάχους στο φασισμό. Η διάσωση της χώρας μπορεί να διασφαλιστεί, όχι με την κατάπνιξη της αντίθεσης μεταξύ φασισμού και σοσιαλισμού, αλλά με τη συμφιλίωσή τους εντός Κοινοβουλίου. Μια συνεργασία με τους σοσιαλιστές είναι αρκετά πιθανή, ιδιαιτέρως σε πιο προχωρημένο στάδιο, όταν η αποσαφήνιση των ιδεών και των τάσεων, για την οποία εργάζεται σήμερα το Σοσιαλιστικό Κόμμα, θα έχει ολοκληρωθεί. Είναι φανερό ότι η συνύπαρξη Αδιάλλακτων και Ρεφορμιστών Σοσιαλιστών, στο ίδιο κόμμα, θα αποβεί αδύνατη με το πέρασμα του χρόνου. Επανάσταση ή μεταρρύθμιση προκύπτει από τη συμμετοχή στις ευθύνες της εξουσίας». (Μουσολίνι, «Popolo d' Italia», 22 Μάη 1921).

Η πορεία των γεγονότων κατέστησε αυτή την ωμή συμμαχία περιττή, αργότερα, ωστόσο, ο Μουσολίνι θα θέσει τους ρεφορμιστές συνδικαλιστές ηγέτες, τον Ντ' Αραγκόνα και τους συνεργάτες του, στην υπηρεσία του.

Η σοσιαλδημοκρατία, συνεπώς, προετοίμασε ιδεολογικά το δρόμο για το φασισμό: Καταρχήν, εγκαταλείποντας ή αλλοιώνοντας το μαρξισμό, δεύτερον, αρνούμενη το διεθνισμό και προσδένοντας τους εργάτες στην υπηρεσία του «δικού τους» ιμπεριαλιστικού κράτους, τρίτον, πολεμώντας τον κομμουνισμό και την προλεταριακή επανάσταση, τέταρτον, παραποιώντας το «σοσιαλισμό» ή χρησιμοποιώντας αορίστως «σοσιαλιστικές» φράσεις («η νέα κοινωνική ευταξία», η «κοινοπολιτεία», «η βιομηχανία ως δημόσια υπηρεσία» κλπ.) για να καλύψει το μονοπωλιακό καπιταλισμό, πέμπτον, υπερασπίζοντας την ταξική συνεργασία και την ενσωμάτωση των οργανώσεων της εργατικής τάξης στο καπιταλιστικό κράτος. Ολα αυτά παρέχουν την ιδεολογική βάση και τα θεμέλια του φασισμού, ο οποίος αντιπροσωπεύει το τελικό στάδιο της πολιτικής που επιζητά την πλήρη αφομοίωση της εργατικής τάξης, δεμένης χειροπόδαρα, στον καπιταλισμό και το καπιταλιστικό κράτος. Το σύνολο αυτής της προπαγάνδας και τακτικής που ακολούθησε η σοσιαλδημοκρατία έσπειρε σύγχυση, αποδυνάμωσε και τσάκισε την ταξικά συνειδητή σοσιαλιστική θεώρηση όλων εκείνων των εργατών που επηρέαζε, εμπόδισε τη διάδοση της επαναστατικής μαρξιστικής αντίληψης, εξέθρεψε φασιστικές εν μέρει ιδέες περί εθνικισμού, ιμπεριαλισμού και ταξικής συνεργασίας, και συνεπώς άφησε τις μάζες να γίνουν εύκολη λεία για το φασισμό.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

1 Γκιουζέπε Ματσίνι (1805-1872). Ιταλός επαναστάτης, ηγετική φυσιογνωμία του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος για την ένωση και ανεξαρτησία της Ιταλίας, έντιμος και ένθερμος θιασώτης δημοκρατικών και λαϊκών ιδεωδών. Υπήρξε ιδρυτής της μυστικής πατριωτικής οργάνωσης «Νέα Ιταλία», η οποία αποπειράθηκε ανεπιτυχώς να πραγματοποιήσει την εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση. Η αχίλλειος πτέρνα του ήταν ότι ο Ματσίνι, στην προσπάθειά του να συσπειρώσει τόσο τους φιλελεύθερους ευγενείς και αστούς γαιοκτήμονες όσο και τις καταπιεζόμενες μάζες των εργατών και αγροτών σε ενιαίο μέτωπο, πίστευε πως η κατάργηση της κοινωνικής ανισότητας θα αποτελούσε απόρροια της ειρηνικής συνένωσης κεφαλαίου - εργασίας μέσω της δημιουργίας παραγωγικών συνεταιρισμών.

2 Ζορζ Σορέλ (1847-1922). Γάλλος κοινωνιολόγος και φιλόσοφος, θεωρητικός του αναρχοσυνδικαλισμού. Ο Σορέλ απέρριπτε τους θεσμούς του αστικού κράτους (τη δημοκρατία, την ηθική, το εκπαιδευτικό σύστημα κλπ.) και πίστευε ότι, σε καθεστώς βαθιάς κρίσης, ο ευρωπαϊκός πολιτισμός θα διασωζόταν μέσω της σοσιαλιστικής επανάστασης. Ωστόσο, θεωρούσε την επανάσταση μια αυθόρμητη και διόλου ορθολογική λαϊκή έκρηξη, υποκινούμενη από κοινωνικούς μύθους. Πίστευε πως η επανάσταση είχε τις ρίζες της στην ηθική αξία της βίας, η οποία αποτελεί την κινητήρια δύναμη της Ιστορίας. Σύμφωνα με τον Σορέλ, οι φορείς των σοσιαλιστικών ιδεών δεν ήταν τα κόμματα αλλά τα συνδικάτα, οι επαγγελματικές ενώσεις.

3 Θίομπαλντ Μπέθμαν-Χόλβεγκ (1856-1921). Γερμανός πολιτικός ο οποίος διετέλεσε Καγκελάριος της χώρας την περίοδο 1909-1917.

4 Ο συγγραφέας αναφέρεται στο ζεύγος Σίντνεϊ και Βεατρίκη Ουέμπ (Σίντνεϊ Ουέμπ 1859-1947, Βεατρίκη Ουέμπ 1858-1943). Αγγλοι οικονομολόγοι, κοινωνικοί παράγοντες και θεωρητικοί του εργατικού συνδικαλισμού και του φαβιανού σοσιαλισμού. Απέρριπταν την ταξική πάλη και πίστευαν ότι η αντίθεση κεφαλαίου - εργασίας θα λυνόταν μέσω της προοδευτικής ανάπτυξης των συνεταιρισμών σε ομοσπονδιακό επίπεδο, οι οποίοι θα δραστηριοποιούνταν στην αγορά των μεγάλων αγροτικών - κτηνοτροφικών εκτάσεων και των εργοστασίων, της ενίσχυσης των εργατικών συνδικάτων και της τοπικής αυτοδιοίκησης.

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ

Απ' τη μια μεριά ήταν οι εξαγγελίες του πρωθυπουργού για κάποιες παροχές και προσλήψεις, που αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό των λαϊκών αναγκών και των ελλείψεων στα δημόσια νοσοκομεία και στο Πρωτοβάθμιο Εθνικό Δίκτυο Υγείας (ΠΕΔΥ).

Απ' την άλλη, ήταν οι εκπρόσωποι των σωματείων της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων στα Δημόσια Νοσοκομεία (ΠΟΕΔΗΝ), που είχαν πανελλαδική συνάντηση στην Αθήνα. Μετά τη συνάντηση, οργάνωσαν συγκέντρωση έξω από το υπουργείο Υγείας και στη συνέχεια απαίτησαν - και πέτυχαν - συνάντηση με τον υπουργό Υγείας Π. Κουρουμπλή.

Η αίθουσα τελετών του υπουργείου αυτή τη φορά ξεχείλισε από την οργή και την αγανάκτηση των εργαζομένων. Στις ομιλίες τους κατάγγειλαν την κατάρρευση των παρεχόμενων υπηρεσιών, την εντατικοποίηση στη δουλειά και το αίσχος της απλήρωτης εργασίας. «Αγωνία και ασφυξία είναι τα αισθήματα των εργαζομένων και των ασθενών στα δημόσια νοσοκομεία», είπε χαρακτηριστικά ένας εργαζόμενος από το Νοσοκομείο του Ρίου, αναφέροντας ότι στα επείγοντα γίνονται 72.000 επισκέψεις το χρόνο, τις οποίες διεκπεραιώνουν 18 νοσηλευτές και 13 τραυματιοφορείς! Να σημειωθεί ότι το νοσοκομείο χρωστά στους εργαζόμενους 5.734 ρεπό...

Εχοντας διαγράψει από το λεξιλόγιό του τις λέξεις «δωρεάν υπηρεσίες Υγείας», ο Αλ. Τσίπρας, παρουσιάζοντας κάποιους άξονες, υποστήριξε ότι «από την Υγεία θα ξεκινήσουμε τη μεγάλη προσπάθεια για την κοινωνική ανατροπή, τη μεγάλη προσπάθεια για τη σωτηρία της κοινωνίας και των πολιτών από τα δεινά της μνημονιακής λαίλαπας».

Ανάμεσα στους άξονες που παρουσίασε είναι η ισότιμη πρόσβαση στο δημόσιο σύστημα Υγείας για όλους ασφαλισμένους και ανασφάλιστους. «Πολύ σύντομα θα βγει σε δημόσια διαβούλευση η Κοινή Υπουργική Απόφαση που έχει επεξεργαστεί η ομάδα εργασίας για τους ανασφάλιστους», είπε.

Ομως οι άρρωστοι πληρώνουν τουλάχιστον 400 εκατ. ευρώ το χρόνο στα δημόσια νοσοκομεία για εξετάσεις ή άλλες επισκέψεις και θα ελαφρυνθούν το πολύ με 20 εκατ. μετά την κατάργηση των 5 ευρώ για τις εξετάσεις στα εξωτερικά ιατρεία. Με άλλα λόγια, η «ισότιμη πρόσβαση» θα συνεχίσει να συνοδεύεται από τα υπόλοιπα χαράτσια τόσο για τους ασφαλισμένους, όσο και για τους ανασφάλιστους. Η επιτροπή, που συγκροτήθηκε για τους ανασφάλιστους, ολοκλήρωσε το πόρισμά της και ως βάση συζήτησης είχε την Κοινή Υπουργική Απόφαση του 2006 για την έκδοση βιβλιαρίων πρόνοιας, η οποία προβλέπει εισοδηματικά κριτήρια. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι προτάσεις διχάζονται ανάμεσα στη θέσπιση ή όχι εισοδηματικών κριτηρίων.

Συνολικά, οι άρρωστοι στην Ελλάδα την τελευταία εικοσαετία πληρώνουν περισσότερο από το 35% των συνολικών δαπανών Υγείας, καθώς οι δημόσιες δαπάνες ήταν πολύ χαμηλές. Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ), οι δημόσιες δαπάνες Υγείας από 16,1 δισ. ευρώ το 2009 μειώθηκαν σε 9,9 δισ. ευρώ το 2014, με την πρόβλεψη «να πέσουν στα 9,5 δισ.» το 2015. (Οι ιδιωτικές δαπάνες για τις αντίστοιχες περιόδους είναι 7,4, 5,4 και 5,5 δισ. ευρώ).

Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε επίσης «την πρόσληψη 4.500 ατόμων, εξειδικευμένου προσωπικού, με στόχο τη στελέχωση των κενών, νευραλγικών θέσεων σε νοσοκομεία, Κέντρα Υγείας και οργανισμούς». Απ' αυτούς, οι 700 θα «τοποθετηθούν κατά προτεραιότητα στα νησιά του Αιγαίου, τη Θράκη, τη Δυτ. Μακεδονία και τη Δυτική Ελλάδα». Ανέφερε επίσης ότι η κυβέρνηση προχωρά στη «διασφάλιση της λειτουργίας όλων των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) και των Μονάδων Αυξημένης Φροντίδας (ΜΑΦ) με ενίσχυση του προσωπικού ώστε να ανοίξουν όλα τα κρεβάτια και να σταματήσει άμεσα η φρικτή ταλαιπωρία των ασθενών που έχουν ανάγκη εντατικής και αυξημένης φροντίδας».

Πρόκειται για σταγόνα στον ωκεανό των 30.000 κενών θέσεων (25.000 νοσηλευτικό και λοιπό προσωπικό και 5.000 γιατροί). Λόγω του παγώματος των προσλήψεων και των συνταξιοδοτήσεων, το προσωπικό των νοσοκομείων μειώθηκε κατά 17.000 την τελευταία δεκαετία.

Αποκαλυπτικές για τις εκρηκτικές ανάγκες στο δημόσιο σύστημα Υγείας ήταν οι ανακοινώσεις της Ενωσης Ιατρών Νοσοκομείων Αθηνών Πειραιώς (ΕΙΝΑΠ) και του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών (ΠΦΣ) που εξέδωσαν την επόμενη μέρα των εξαγγελιών: Τα 16 Κέντρα Υγείας στην Αττική λειτουργούν με το 50% του προσωπικού, με αποτέλεσμα, παρά τις σημαντικές υποδομές, να έχουν μετατραπεί σε «κουφάρια» και απλά κέντρα συνταγογράφησης φαρμάκων.

Η τελευταία πρόσληψη φυσικοθεραπευτή στα δημόσια νοσοκομεία έγινε πριν 5 χρόνια, όταν την ίδια περίοδο αποχώρησαν 300, με αποτέλεσμα να μείνουν συνολικά 600 και να είναι κενές άλλες τόσες οργανικές θέσεις. Ετσι τα νοσοκομεία ΚΑΤ και «Ασκληπιείο» Βούλας, τα οποία σηκώνουν μεγάλο βάρος της αποκατάστασης, δεν είναι σε θέση να λειτουργήσουν όπως θα έπρεπε.

Οσον αφορά τη λειτουργία των 200 κλειστών κρεβατιών των ΜΕΘ και των ΜΑΦ - όπως είπε την Πέμπτη ο Π. Κουρουμπλής - οι σχεδιασμοί της κυβέρνησης είναι η πρόσληψη 500 ατόμων με διετείς συμβάσεις, όταν χρειάζονται τουλάχιστον 1.000 άτομα.

Από το ίδιο βήμα, ο πρωθυπουργός παρέπεμψε στο μέλλον την κατάργηση του ενός ευρώ ανά συνταγή, ενώ δεν είπε κουβέντα για τη μείωση της συμμετοχής στα φάρμακα στους οικονομικά ανήμπορους, όπως υποσχόταν προεκλογικά. Ηδη η μεσοσταθμική συμμετοχή στα φάρμακα, τα οποία καλύπτει ο ΕΟΠΥΥ, έφτασε στο 25,8% το 2014, υποχρεώνοντας τους ασφαλισμένους να πληρώσουν 622 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού. Ομως οι ασφαλισμένοι συνολικά - περιλαμβανομένων και των μη αποζημιούμενων φαρμάκων - πληρώνουν από την τσέπη τους 1,7 δισ. ευρώ (στοιχεία του 2013).

Αντίθετα, ο πρωθυπουργός υπήρξε γαλαντόμος προς τη φαρμακοβιομηχανία, λέγοντας: «Δίνουμε έμφαση στην ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας φαρμάκων, μέσω δημιουργίας άμεσων και έμμεσων κινήτρων για την αύξηση της εγχώριας παραγωγής».

Δεν είναι τυχαίο ότι την επομένη ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ) - που εκφράζει την ντόπια φαρμακοβιομηχανία - δήλωσε ότι οι εξαγγελίες του πρωθυπουργού βρίσκονται σε θετική κατεύθυνση. Φαίνεται δηλαδή ότι και με τις νέες εξαγγελίες θα διατηρηθεί το υψηλό μερίδιο της φαρμακοβιομηχανίας (ντόπιας και ξένης) στις συνολικές πωλήσεις στην Ελλάδα. Σύμφωνα με έρευνα του «Ριζοσπάστη» (27.4.2014), οι συνολικές πωλήσεις στην Ελλάδα το 2013 ήταν 5,3 δισ. ευρώ και το 75% το καρπώθηκε η φαρμακοβιομηχανία.

Ο Αλ. Τσίπρας αρκέστηκε να περιγράψει ότι η χώρα μας έχει το μικρότερο προϋπολογισμό «σε δαπάνες για τη Δημόσια Υγεία, ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος στις χώρες της ΕΕ και του ΟΟΣΑ» και ότι «η δραματική μείωση των δημόσιων δαπανών» είχε ως «κύριο όχημα τη μισθολογική μείωση των εργαζομένων, γιατρών και νοσηλευτικού προσωπικού, όμως μειώθηκαν και πολλές άλλες δαπάνες για υλικά, φάρμακα και παροχές».

Με τους μετριότερους υπολογισμούς, μεταξύ του 2012 και 2013 οι συνολικές αποδοχές των εργαζομένων στα δημόσια νοσοκομεία μειώθηκαν κατά 29,3%. Εντούτοις όμως, ο πρωθυπουργός δεν έκανε καμία αναφορά για αναμόρφωση του προϋπολογισμού και αναπλήρωση των απωλειών των εισοδημάτων των εργαζομένων. Τέλος, αν και αναφέρθηκε στα λουκέτα στα νοσοκομεία, που μετονομάστηκαν σε αλλαγή χρήσης, εντούτοις ο πρωθυπουργός δεν είπε λέξη για την επαναλειτουργία τους.